ජීවිතය යනු කුමක් ද?
What is Life?“ජීවිතය” යනු කුමක්ද? මෙයට දිය හැකි පිළිතුර අප බලන දෘෂ්ටිකෝණය අනුව වෙනස් වේ. ජීව විද්‍යාඥයෙකුට අනුව එය සෛල කිහිපයක එකතුවකින් ඇරඹී ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන ජෛවවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. නමුත් බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව ජීවිතය යනු හුදෙක් ශාරීරික පැවැත්මක් පමණක් නොව, අවිද්‍යාව සහ තණ්හාව පෙරදැරි කරගෙන අනන්ත වූ සංසාරයේ ඇදී යන නාම-රූප (සිත සහ කය) ප්‍රවාහයකි.
අප උපත ලබන්නේ කෙසේද? අප ජීවත් විය යුත්තේ ඇයි සහ කෙසේද? මරණයෙන් පසු අපට කුමක් සිදුවේද? මේවා මිනිසා පෘථිවිය මත පහළ වූ දා සිට අද දක්වාම තමන්ගෙන්ම අසන සදාතනික ප්‍රශ්න වේ. ජීවිතය, සංසාරය, අනිච්ච ස්වභාවය, සංඛත, අසංඛත ගැන පිළිබඳ මෙම සැබෑ යථාර්ථය වටහා ගැනීම සඳහා අප මෙම ලිපිය ප්‍රධාන මාතෘකා 3ක් ඔස්සේ කොටස් වශයෙන් විග්‍රහ කර බලමු.
පිළිසිඳ ගැනීමේ සිට උපත දක්වා
Life from Conceiving to Birth
මිනිස් ජීවිතයක ආරම්භය යනු විශ්වයේ සිදුවන අතිශය විස්මිත මෙන්ම සංකීර්ණතම සිදුවීමකි. බුදුදහමට අනුව සත්වයෙකුගේ පිළිසිඳ ගැනීමක් (ප්‍රතිසන්ධියක්) සිදු වීමට මවගේ සහ පියාගේ ශාරීරික එකතුව මෙන්ම ‘ගන්ධබ්බයා’ (චුති සිතින් මිදී ඊළඟ භවය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින ශක්ති විශේෂය) ගර්භාෂයට පැමිණීම ද අත්‍යවශ්‍ය වේ. විද්‍යාවට අනුව ද මෙය ඩිම්බයක් සහ ශුක්‍රාණුවක් එකතු වී යුක්තානුවක් (Zygote) සෑදීමේ සෛලීය ආශ්චර්යයකි.
ගර්භාෂයේ අඳුරු පීඩාව: ලෝකුඹු නිරය උපමාව
- බෞද්ධ ධර්ම ග්‍රන්ථවල සහ අටුවාවල මවකගේ කුස තුළ ගත කරන මාස නවයක කාලය හඳුන්වන්නේ “ගර්භ වාස දුක” ලෙසයි. එහිදී ගර්භාෂය උපමා කර ඇත්තේ අතිශය පටු, අඳුරු, සහ පීඩාකාරී ලෝකුඹු නිරයටයි.
- නිදහස අහිමි සිරගෙයක්: දරුවා වැඩෙත්ම අත් පා හකුළුවාගෙන, ඉතා පටු ඉඩක, එකම ඉරියව්වකින් මාස ගණනාවක් සිටීමට සිදුවේ.
බාහිර පරිසරයේ බලපෑම: මව ගන්නා උණුසුම්, සීතල, හෝ කුළුබඩු අධික ආහාර නිසාත්, ඇයගේ හදිසි චලනයන් නිසාත් කුස තුළ සිටින දරුවා දැඩි ලෙස තැති ගැන්මකට සහ පීඩාවකට ලක්වන බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ දැක්වේ.
විද්‍යාත්මක යථාර්ථය: ස්වභාවධර්මයේ ආරක්ෂිතම තොටිල්ල
නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව මෙම ක්‍රියාවලිය දකින්නේ වෙනස්ම කෝණයකිනි. විද්‍යාවට අනුව ගර්භාෂය යනු දරුවා පීඩාවට පත් කරන තැනක් නොව, ඔහුව බාහිර ලෝකයෙන් ආරක්ෂා කරන ස්වභාවික ජීව ආධාරක පද්ධතියකි (Life Support System):
- උල්බ ද්‍රව පලිහ (Amniotic Fluid): දරුවා වටා ඇති ද්‍රවය මඟින් බාහිරින් එන සියලුම කම්පන සහ තෙරපීම් අවශෝෂණය කර, දරුවාට සුවපහසු ලෙස පාවෙමින් සිටීමට ඉඩ සලසයි.
- වැදෑමහ සහ පෙකණි වැල (Placenta & Umbilical Cord): දරුවාට ස්වයංක්‍රීයව පෝෂණය සහ ඔක්සිජන් සපයන අතර, අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරමින් කලලය නිරෝගීව තබයි.
ප්‍රසූතිය: නිදහස උදෙසා කෙරෙන අරගලය
මාස 9ක ඇවෑමෙන් දරුවා මෙලොව එළිය දකින “උපත” නම් අවස්ථාව ද බුදුදහම මෙන්ම විද්‍යාව ද දකින්නේ දැඩි ආතතිකර සහ අසීරු ක්‍රියාවලියක් ලෙසයි. පටු යෝනි මාර්ගය ඔස්සේ බාහිර ලෝකයට පැමිණෙන විට සිදුවන තෙරපීම දරුවාට මහත් වේදනාවකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම දුෂ්කර සංචාරය අවසානයේ දරුවා ගන්නා පළමු හුස්ම පොද සමඟ, “ජීවිතය” නම් මහා නාට්‍යයේ දෙවන කොටස වන “ජීවත් වීම” ආරම්භ වේ.
ජීවත් වීම
Living
උපතින් පසු ඇරඹෙන “ජීවත් වීම” යනු සිනහව, කඳුළ, ජයග්‍රහණ මෙන්ම පරාජයන් මැදින් ගලායන අත්දැකීම් සමුදායකි. විද්‍යාත්මකව බැලූ විට ජීවත් වීම යනු පරිසරයට අනුකූල වෙමින්, ශක්තිය නිපදවමින් සහ සෛල අලුත් කරගනිමින් ශරීරය පවත්වාගෙන යාමේ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. නමුත් බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව ජීවත් වීම යනු ඊට වඩා බෙහෙවින් ගැඹුරු, තමා විසින්ම තෝරාගනු ලබන කර්ම මාර්ගයකි.
විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණය: පැවැත්ම සඳහා කෙරෙන ජෛවවිද්‍යාත්මක සටන
නූතන විද්‍යාවට අනුව ජීවත් වීම යනු නිරන්තරයෙන් සිදුවන රසායනික ක්‍රියාවලීන් මාලාවකි:
- හෝමියෝස්ටැසිස් (Homeostasis): බාහිර පරිසරය කෙතරම් වෙනස් වුවත්, ශරීරයේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය සහ රසායනික සමතුලිතතාවය ස්ථාවරව තබා ගැනීමට මොළය ඇතුළු පද්ධතීන් නිරන්තරයෙන් වැඩ කරයි.
- සංජානනය සහ අනුවර්තනය: පංචේන්ද්‍රියන් මඟින් බාහිර ලෝකය ග්‍රහණය කරගනිමින්, බුද්ධිය ආධාරයෙන් ගැටලුවලට මුහුණ දීමට සහ පරිණාමය වීමට මිනිසාට ඇති හැකියාව මෙහිදී කැපී පෙනේ.
බෞද්ධ දෘෂ්ටිකෝණය: කර්මය, අනිච්ච සහ සංඛත ස්වභාවය
බුදුදහම මිනිස් ජීවිතය දකින්නේ ඉතාමත් දුර්ලභ, ක්ෂණික සහ අගනා අවස්ථාවක් (“දුර්ලභ මිනිසත් බව”) ලෙසයි. එලෙස ලැබූ ජීවිතය තුළ ජීවත් වීමේ සැබෑ ස්වභාවය මෙසේ විග්‍රහ කෙරේ:
- අනිච්ච ස්වභාවය: අප ජීවිතය තුළ ලබන කිසිදු තත්ත්වයක් අපට අවශ්‍ය පරිදි, අප කැමති පරිදි පවත්වාගත නොහැක. සියල්ල අපගේ පාලනයෙන් තොරව වෙනස් වන සුළුය, බිඳී යන සුළුය. අප ආශා කරන සැප සම්පත්, තරුණකම හෝ නිරෝගීකම අප කැමති පරිදි රඳවා ගැනීමට නොහැකි වීමම ජීවිතයේ ඇති අසාරවත් බව (අනිච්ච බව) පසක් කරයි.
- සංඛත ධර්මයන්ගේ එකතුවක්: ජීවිතය මෙන්ම අප අත්දකින සියල්ල හේතු ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත් “සංඛත” දේවල් වේ. රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන පංච උපාදානස්කන්ධයන්ගේ (සිත සහ කයේ) ක්‍රියාකාරිත්වය නිරන්තරයෙන් හේතු ප්‍රත්‍ය මත වෙනස් වෙමින් පවතී. හේතූන් නැති වී යාමත් සමඟ මේවා ද වැය වී යයි.
- ප්‍රඥාව අධික බුද්ධ ශාසනයක් සහ වටිනා ජීවිතයක්
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මෙම බුද්ධ ශාසනය ප්‍රඥාවට මුල්තැන දෙන, හේතු-ඵල දහම විග්‍රහ කරන අතිශය දුර්ලභ “ප්‍රඥා අධික” බුද්ධ ශාසනයකි. මෙවන් උතුම් කාලවකවානුවක මිනිසත් බවක් ලැබීමට හැකිවීම සැබවින්ම මහා භාග්‍යයකි.
එබැවින් මෙම වටිනා ජීවිතය අර්ථවත් ලෙස ගත කිරීමට අප මෙසේ ක්‍රියා කළ යුතුය:
ධර්මය අවබෝධ කරගැනීම: හුදෙක් බාහිර ඇදහීම්වලින් ඔබ්බට ගොස්, බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත සහ චතුරාර්ය සත්‍යය වැනි ගැඹුරු දහම් කරුණු නුවණින් විමසා බැලීම.
ආත්ම දමනය සහ සීලය: පංචශීලය රැකගනිමින්, තෘෂ්ණාව සහ ක්‍රෝධය පාලනය කරමින් තමා තුළ ගුණධර්ම සහ කරුණාව වර්ධනය කරගැනීම.
අප්‍රමාදී වීම: ජීවිතයේ පවතින අනිත්‍ය බව තේරුම් ගෙන, අතීතය ගැන පසුතැවෙන්නේ හෝ අනාගතය ගැන සිහින මවන්නේ නැතිව, වර්තමාන මොහොත තුළ සිහියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් යුතුව ධර්මානුකූලව ජීවත් වීම.
ජීවත් වීම යනු ස්වභාවධර්මය විසින් අපට ලබා දුන් තාවකාලික නවාතැනකි. මෙහි අප ගොඩනඟා ගන්නා සියල්ල අතහැර දමා යා යුතු අවසාන නැවතුම්පොළ වන්නේ “මරණය” යි.
මරණින් මතු ජීවිතය
Life after Death
විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණය: ශක්ති සංරක්ෂණය සහ සාධක සෙවීම
සාම්ප්‍රදායික විද්‍යාවට අනුව මරණය යනු මොළය සහ හෘදය වස්තුව ක්‍රියාවිරහිත වී, සෛල මියයාමයි. නමුදු නූතන පර්යේෂණ මෙයින් ඔබ්බට ගොස් ඇත:
- ශක්ති සංරක්ෂණ නියමය: භෞතික විද්‍යාවට අනුව විශ්වයේ පවතින කිසිදු ශක්තියක් විනාශ කළ නොහැක; කළ හැක්කේ එහි ස්වරූපය වෙනස් කිරීම පමණි. ශරීරය මෙහෙයවූ ජීව ශක්තියට මරණයෙන් පසු කුමක් සිදුවේද යන්න තවමත් විද්‍යාවට අභිරහසකි.
- Near-Death Experiences (මරණාසන්න අත්දැකීම්): සායනිකව මියගොස් (Clinical Death) නැවත පණ ලැබූ පුද්ගලයන්ගේ අත්දැකීම් (ආලෝක ධාරා දැකීම, ශරීරයෙන් ආත්මය ඉවත් වීම වැනි හැඟීම්) පිළිබඳව වෛද්‍යවරුන් සහ විද්‍යාඥයන් පුළුල් පර්යේෂණ සිදු කරමින් පවතී.
- පුනර්භවය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ: මහාචාර්ය ඉයන් ස්ටීවන්සන් (Ian Stevenson) වැනි බටහිර විද්‍යාඥයන් පෙර භවයන් මතක ඇති දරුවන් දහස් ගණනක් ඇසුරින් කළ පර්යේෂණ මඟින්, මරණින් මතු නැවත උපතක් සිදුවන බවට ප්‍රබල සාක්ෂි විද්‍යාත්මක ලෝකයට ඉදිරිපත් කර ඇත.
බෞද්ධ දෘෂ්ටිකෝණය: චුති-ප්‍රතිසන්ධිය සහ කර්ම නියාමය
බුදුදහමට අනුව මරණය යනු නාම-රූප ක්‍රියාවලියේ “රූප” කොටස (ශරීරය) දිරාපත් වී අකර්මණ්‍ය වීමයි. නමුත් තෘෂ්ණාව සහ අවිද්‍යාව පවතින තාක් කල්, සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය නතර නොවේ:
- චුති සිත සහ ප්‍රතිසන්ධි සිත: මේ භවයේ අවසාන සිත (චුති සිත) නිරුද්ධ වනවාත් සමඟම, එහි ප්‍රත්‍යයෙන් ඊළඟ භවයේ පළමු සිත (ප්‍රතිසන්ධි සිත) උපත ලබයි. මේ දෙක අතර කාල පරතරයක් නැත.
- කර්ම ශක්තියේ මෙහෙයවීම: මරණාසන්න මොහොතේදී තමා කළ හොඳ-නරක ක්‍රියා (කර්ම) අනුව කර්ම නිමිති හෝ ගති නිමිති පහළ වේ. ඒ අනුව ඊළඟ උපත දිව්‍ය, මනුෂ්‍ය, ප්‍රේත, තිරිසන් හෝ නිරය වැනි සුගති හෝ දුගති භවයක සිදුවේ.
- භව ගමන නිමා කිරීම: මෙම අනන්ත වූ සන්තාන ප්‍රවාහය හෝ මරණින් මතු නැවත නැවත ඉපදීම නැවැත්විය හැකි එකම ක්‍රමය රහත් වී, තෘෂ්ණාව සම්පූර්ණයෙන්ම ක්ෂය කර නිවන් අවබෝධ කරගැනීම පමණි.
සංසාරයේ උගුල සහ සදාතනික විසඳුම
The Trap of Samsara and the Permanent Solution
මේ ලැබූ මනුෂ්‍ය ජීවිතය තුළ ඔබට මසුරු වීමට මෙන්ම මහා පරිත්‍යාගශීලියෙකු වීමටත් නිදහස ඇත. වරෙක දැඩි ලෙස කෝප වීමටත්, තවත් වරෙක ආදරය කිරීමට හා ආදරය ලැබීමටත් ඔබට අවස්ථාව ලැබේ. මෝඩයෙකු ලෙස අඥාන තීරණ ගැනීමට මෙන්ම, ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස ධර්මයේ හැසිරීමට ද ඔබට බාධාවක් නැත. බැලූ බැල්මට මේ සියලු එකිනෙකට වෙනස් අත්දැකීම් විඳිමින් ජීවත් වීම අතිශය රසවත්, විනෝදජනක ක්‍රියාවලියක් ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන.
නමුත් මෙහි ඇති භයානකම රහස (The Catch) කුමක්ද?
ඔබට මේ ඕනෑම තේරීමක් කිරීමට නිදහස තිබුණද, ඔබ කිසිසේත්ම “අකුසලය” හෝ “අධාර්මිකත්වය” තුළට ඇද නොවැටිය යුතුය. විශේෂයෙන්ම බුදුදහමේ විග්‍රහ වන “දස අකුසල්” (ප්‍රාණඝාතය, අදත්තාදානය, කාමේසුමිච්ඡාචාරය, මුසාවාදය, පිසුණාවාදය, පරුෂාවාදය, සම්ඵප්ප්‍රලාපය, අභිජ්ඣාව, ව්‍යාපාදය සහ මිච්ඡාදිට්ඨිය) තුළින් ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. මන්ද, ඔබ විනෝදයට හෝ නොදැනුවත්කමින් සිදු කරන මෙම දස අකුසල් මඟින් ඔබව ඊළඟ භවයේදී අතිශය දරුණු, දුක්ඛිත මෙන්ම අසාරවත් වූ සතර අපාය වැනි පහළ මට්ටමේ භවයන් කරා ඇද දමන බැවිනි. එම අපායගාමී පැවැත්මවල් තුළ පවතින්නේ වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි තරම් වූ මහා දුක් කන්දරාවකි.
එසේ නම්, නිරන්තරයෙන් දන් දෙමින්, කරුණාවන්තව, සැමට ආදරය කරන හොඳ මිනිසෙකු ලෙස ජීවත් වීමෙන් පමණක් මේ ප්‍රශ්නය විසඳේද?
තාවකාලිකව බැලූ විට, ඔව්, ඔබ කරන හොඳ ක්‍රියාවන් (කුසල්) මඟින් ඔබට සුගතිගාමී, සැපවත් ජීවිතයක් ළඟා කර දෙනු ඇත. නමුත් ගැටලුව වන්නේ, මිනිස් ස්වභාවය අනුව අප තුළ තවමත් ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ (greed, anger, stupidity) පවතින බැවින්, අප කෙතරම් හොඳින් සිටීමට උත්සාහ කළත්, ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක වැරදීම් සිදු වීමට ඇති ඉඩකඩ අතිශය විශාලය. ඒ සුළු වැරදීම හෝ අකුසල කර්මය, අපව නැවත වටයකින් අර කී අපායගාමී දුක්ඛිත භවයන් කරා ඇද දැමීමට සමත් වේ.
අපි හැමෝම හිතනවා, අපට කැමති කැමති සේ හැමදේම ලබන්න පුළුවන් කියලා. නමුත්, වරෙක මේ විදියට ඕන දේ, ඒ විදියට නොවී වෙනත් විදියකට ලැබුණා නම් හොඳයි කියලා අපිට හිතෙනවා. ඒත් ඒ දෙවිදියම එකවර ලබන්න බෑ; අපිට අවශ්‍ය වෙන්නේ වෙලාවෙන් වෙලාවට වෙනස් වන දේවල්. අන්න ඒකයි ප්‍රශ්නය! මෙය බුදුදහමේ එන “අනිච්ච” ස්වභාවයයි. අපට අවශ්‍ය පරිදි කිසිවක් පවත්වාගත නොහැක. එවිට අප කරන්නේ එක්කෝ ඒ ලැබුණු දේ අපේ අයිතියක් ලෙස හිමිකම් කීම (Claim) හෝ නැතහොත් එහි වරද අප තුළම ඇති ලෝභකම, කෝපය, මෝඩකම හෝ බාහිර වෙනත් බලවේගයක් මත පටවා (Blame) “ඊළඟ වතාවේ මේක හරි යාවි” කියා සිතමින් තමන්වම රවටා ගැනීමයි. නමුත් ඇත්තම සත්‍යය නම්, ඊළඟ වතාවේදීවත්, කිසිම දිනකවත් එය ඔබ හිතන පරිදි සර්වසම්පූර්ණ ලෙස නිවැරදි වන්නේ නැත; සංඛත ලෝකයේ හැටි එයයි.
අන්න ඒ නිසයි, මෙම අතිශය දරුණු, බියකරු මෙන්ම කිසිදා නිම නොවන සංසාරික විෂමාචාර චක්‍රයට (Vicious Cycle) ස්ථාවර, සදාතනික විසඳුමක් අවශ්‍ය වන්නේ. සියලු සත්වයන් සාලාන්තරව සොයමින් වෙහෙසෙන්නේ ඒ නිදහසයි. ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙන්ම උන්වහන්සේට පෙර මෙලොව පහළ වූ අනන්තවත් බුදුවරුන් වහන්සේලා මිනිසාට මේ මහා සංසාර උගුලෙන් මිදීම සඳහා “නිර්වාණය” ම දේශනා කර උපදෙස් දුන්නේ අන්න ඒ සදාතනික නිදහස උදාකරලීම සඳහාමය.
මුල මැද අග
ජීවිතය සහ මරණ හතර
නාම රූප පරිච්ඡේදය
සංසාර චක්‍රයෙන් මිදීමේ මාවත
Conclusion: The Path Beyond the Cycle
පිළිසිඳ ගැනීමේ සිට උපත දක්වාත්, ජීවත් වීමේ සිට මරණය දක්වාත්, නැවත උපත කරාත් දිවෙන මෙම ක්‍රියාවලිය නිමක් නැති චක්‍රයකි. බුදුදහම මෙයට “සංසාරය” යැයි කියනු ලබයි. මිනිසා තම පැවැත්ම ස්ථිර යැයි සිතා මෙහි ඇලී සිටියද, මෙහි ඇති සැබෑ යථාර්ථය නම් එය නිරන්තර දුකට සහ බිඳවැටීමට උරුමකම් කීමයි.
සංඛත ලෝකයේ සිරවීම සහ සදාතනික දුක
අප මේ අත්දකින සමස්ත ජීවිතයම “සංඛත” ස්වභාවයෙන් යුක්තය. සංඛත යනු හේතු ප්‍රත්‍යයන් නිසා හටගත්, නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන සහ විනාශ වී යන දේවල්ය. පංච උපාදානස්කන්ධය (කය සහ සිත) මෙන්ම අප අවට ඇති භෞතික ලෝකයද සංඛතය. මෙම සංඛත ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය නම් ඒවා “අනිච්ච” (අපට අවශ්‍ය පරිදි පවත්වාගත නොහැකි) වීමයි. මේ නිසාම, සංඛත ලෝකය තුළ සිරවී සිටින තාක් කල් ජරාව, ව්‍යාධිය, මරණය සහ ශෝකය වැනි දුක්ඛිත තත්ත්වයන්ගෙන් (දුකෙන්) මිදීම සැබවින්ම කල නොහැක්කකි.
පරමාර්ථ ධර්ම සහ නිවනේ පිහිටීම
ධර්මයට අනුව විශ්වයේ ඇති සැබෑ සත්‍යයන් “පරමාර්ථ ධර්ම” ලෙස හැඳින්වේ. ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් හතරකි:
- චිත්ත (සිත)
- චේතසික (සිතේ ඇතිවන සිතිවිලි)
- රූප (භෞතික ශරීරය සහ පදාර්ථ)
- නිර්වාණය
මෙහි මුල් පරමාර්ථ ධර්ම තුනම (චිත්ත, චේතසික, රූප) හේතූන්ගෙන් හටගන්නා බැවින් සංඛත ගණයට වැටේ. නමුත්, සිව්වන පරමාර්ථ ධර්මය වන නිර්වාණය යනු මෙයට සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ වූ, කිසිදු හේතුවකින් හටනොගත් “අසංඛත” ධර්මයකි. සංසාර චක්‍රයෙන් පිටතට යා හැකි එකම දොරටුව සහ අවසාන නිදහස පවතින්නේ මේ නිර්වාණය තුළ පමණි.
අසංඛත වූ නිවනේ ස්වභාවය සහ එහි ආනිශංස
නිවන යනු හුදෙක් හිස් බවක් හෝ විනාශයක් නොවේ. එය අතිශය ශාන්ත වූ, පරම සැපත ගෙන දෙන අසංඛත තත්ත්වයකි:
- නොනැසෙන සුළුය: හේතූන්ගෙන් හට නොගත් නිසා නිවන කිසිදා වෙනස් නොවේ, දිරාපත් නොවේ, විනාශ නොවේ (අජර, අමර වෙයි).
- දුකෙන් මිදීම: සියලු කෙලෙස්, තෘෂ්ණාවන් සහ සංසාරික බැඳීම් සහමුලින්ම ප්‍රහීණ වී යාම නිසා නිවන තුළ කිසිදු දුකක් හෝ පීඩාවක් නැත. එය පරම නිවුණකි.
එතැනට ළඟා වන්නේ කෙසේද?
මෙම සදාතනික නිදහස උදාකර ගැනීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් චතුරාර්ය සත්‍යය සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය දේශනා කරන ලදී:
- චතුරාර්ය සත්‍යය: ජීවිතයේ දුක පවතින බව (දුක්ඛ සත්‍යය), දුකට හේතුව තෘෂ්ණාව බව (සමුදය සත්‍යය), දුක නැති කළ හැකි බව (නිරෝධ සත්‍යය – නිවන) සහ දුක නැති කිරීමේ මාවත (මග්ග සත්‍යය) වටහා ගැනීමයි.
- ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය: නිවන කරා යන මාවත වන මෙයට සම්මා දිට්ඨි (නිවැරදි දැකීම) සිට සම්මා සමාධි (නිවැරදි තැන්පත්කම) දක්වා වූ අංග 8ක් ඇතුළත් වේ. මෙය සීල, සමාධි, ප්‍රඥා ලෙස ප්‍රායෝගිකව ජීවිතයට ගලපා ගනිමින්, “අප්‍රමාදීව” කටයුතු කිරීමෙන් ඕනෑම අයෙකුට මේ භව ගමන නිමා කර අසංඛත වූ නිවන් සුවය සාක්ෂාත් කරගත හැකිය.
හමුවීමේ සතුට
සිඟමනේ බුදුදහම යදිනට වූ කාලයක් විය…
කාලාන්තරයක්, නිවැරදිව තෙරුම් යන්න බුදුදහම වටහාගන්නට, සිඟමන් යදිනන් සේ පිය උරුමය සොයා රස්තියාදු ගැසූ කාලයක් විය.
දහමේ දැන ගතයුතු යමක් ඇතිද එය නිරවුල්ව දේශනා කල හැකි උතුම් ආර්යයන් අද ලොව පහල වී ඇත.
මේ උතුම් ක්ෂණ සම්පත්තිය මඟ නොහැර සියල්ලෝ තම දහම් පිපාසය සංසිදුවා ගනිත්වා!!!
